رسيده چند مدّت در سلك طلبه و تلامذهء مولانا نيز منخرط گشت و بعد از مطالعهء كتب معقولات و حواشى و مطالع و تجريد ، متوجّه زيارت حرمين شريفين گرديد و در سنهء 976 ، چنان كه اين مصرع از نتايج طبع آن خجسته فال است و مضمون آن تاريخ آن سال : « سفر مكّه مبارك باشد » « 1 » آن عزيمت به امضا رسانيد و از آنجا به جانب عتبات عاليات توجّه كرده مدّت هفت سال در آن اماكن متبرّكه به تصحيح احاديث و كتب فقهيات قيام و اقدام نمود و بعد از آن به واسطهء تنفّر از اوضاع اهل سنّت و دوام تقيّه و اخفاى مذهب حق اماميّه ، در آن طرف نايستاده به دار المؤمنين كاشان مراجعت فرمود و الحال مدّت بيست سال است كه در منازل خود به نشر فوايد علميّه و درس مسائل دينيّه مشغولى مىفرمايد و طلبهء علوم را از فروغ باطن فرخنده ميامن خويش مقتبس به انوار سعادت مىگرداند و باوجوداين حالت پيوسته همّت عالى نهمت به رعايت واردين اهل علم و استعداد گماشته به قدر مقدور شرايط استحسان و انسانيّت بجا مىآرد و هرگز خيال مناصب و سيورغال و موضوع كه تعلّق به اين قسم كسان دارد ، پيرامن خاطر شريف نمىآرد و گاهى در اثناى افادت به واسطهء مجالست و صحبت شعرا و فصحا به نظم رباعيّات عارفه نيز زبان مىگشايد ، از آن جمله اين چند رباعى كه از نتايج طبع عالى آن حضرت است در اين موضع صورت تحرير مىيابد . بمنّه و جوده « 2 » : انتخاب رباعياته اى پرده‌نشين عقل ، شيدايى تو * وى پردهء حسن تو ، هويدايى تو

--> - از : حاشيه بر شرح ميرك بخارى بر حكمت العين نجم الدين دبيران ، حاشيه بر اثبات واجب قديم دوّانى ، حاشيه بر حاشيه قديم دوانى بر شرح تجريد ، حاشيه بر شرح مختصر اصول و حاشيه بر مطوّل . وى به سال 994 فوت شده است . ازوست : هركه را صندوق سينه هست پرنقد خرد * حيف باشد مهر بر درج گهر ريزد سخن « برگرفته از تاريخ ادبيات ايران ، ج 5 ، ص 305 » ( 1 ) . اين عبارت تاريخى به سال 975 ه . ق اشاره دارد كه يك سال كمتر از تاريخى است كه تقى الدين در متن بدان تصريح كرده است . ( 2 ) . در عرفات العاشقين ، ص 430 دربارهء او آمده است : ضياء الدين محمد كاشى : « از اجلّهء افاضل اعزّهء اماجد است ، صاحب مكاشفات حقيقى و مجازى ، جامع علوم صورى و معنوى است . . . بسيارى از فضلا و علما ، كثيرى از محققين به استعانت طبع وقّاد ، فطرت خود را روشن مىسازند . . . وى از دار المؤمنين كاشان است . . . در اجمير در هزار و بيست و پنج فوت او مسموع شد » . مآخذ ديگر : كاروان هند ، ص 93 ؛ تذكرهء نصرآبادى ، ص 161 ؛ و الذريعة ، ج 9 ، ص 631 .